HAKKIN AL’UMMA A SAMAN SIYASA: NAUYIN DA KE KAN SHUGABANCI A GWAMNATIN JIHAR KANO

Daga: Munir Ibrahim Publisher

muneeribrahim2020@gmail.com

14 ga Maris, 2026

Muƙamin gwamnati yana tattare da wani babban nauyi wanda ya wuce sha’anin jam’iyya ko siyasa. Wadanda aka bai wa irin waɗannan muƙamai ana sa ran za su fifita muradun al’umma gaba da duk wani abin da ya shafi siyasar bangaranci. A cikin wannan mahanga ne rashin halartar Mataimakin Gwamnan Jihar Kano, Aminu Abdussalam Gwarzo, a taron Majalisar Zartarwa na jihar da aka gudanar ranar 12 ga Maris, 2026 karkashin jagorancin Gwamna Abba Kabir Yusuf, ya jawo tambayoyi da suka dace a yi nazari a kansu.

Taron Majalisar Zartarwa na jiha na daga cikin muhimman hanyoyin da gwamnati ke tattauna manufofi, amincewa da ayyukan raya kasa, tare da yanke shawarwari masu tasiri ga rayuwar miliyoyin jama’a. Irin wadannan taruka ba tarukan al’ada ba ne kawai; su ne cibiyar da ake tsara alkiblar ci gaban gwamnati da kuma jagorancin gudanar da ayyukan gwamnati.

Taron majalisar na baya-bayan nan ya amince da ayyuka da dama a fannoni daban-daban kamar ilimi, gine-ginen more rayuwa, lafiya, raya karkara, gidaje da kare muhalli. Wadannan kudure-kudure suna da matukar tasiri ga rayuwar al’umma, daga ɗaliban da ke neman damar karatu, zuwa al’ummomin karkara da ke jiran ingantattun hanyoyi da sauran muhimman ayyukan gwamnati.

Saboda muhimmancin irin wadannan tattaunawa, halartar manyan jami’an gwamnati, musamman mataimakin gwamna, ba wai alamar girmamawa kawai ba ce, face wajibi ce a tsarin mulki da gudanarwa. Muƙamin mataimakin gwamna an samar da shi ne domin taimakawa gwamna wajen tafiyar da al’amuran gwamnati da kuma tabbatar da cewa an gudanar da mulki yadda ya kamata. Saboda haka, wannan matsayi yana ɗauke da nauyin da ke bukatar cikakken halartar manyan harkokin gwamnati.

Don haka ba abin mamaki ba ne idan jama’a da masu lura da harkokin gwamnati suka tambayi dalilin da ya sa jami’i na biyu mafi girma a bangaren zartarwa a jihar zai kasance baya cikin irin wannan muhimmin taro. Duk da cewa wani lokaci na iya kasancewa akwai hujjoji na musamman da ke hana jami’i halarta, bayyana gaskiya da fayyace dalilai na taimakawa wajen ƙarfafa amincewar jama’a ga gwamnati. A tsarin dimokuraɗiyya, tambayar alhaki ba adawa ba ce; wata muhimmiyar alama ce ta wayewar kai a tsakanin al’umma.

Fiye da haka, wannan lamari yana tunatar da mu muhimmancin tsara fifiko a harkar shugabanci. Siyasa wani ɓangare ne na tsarin dimokuraɗiyya, amma bai kamata ta zama abin da zai rinjayi aikin gwamnati ba. Al’ummar da suka ba shugabanni amana suna sa ran cewa tsaro, walwala da cigabansu ne za su kasance a gaba a duk wani mataki da shugabanni za su dauka.

Masana siyasa da jagorori a tarihi sun jima suna jaddada wannan ka’ida. Wani mashahurin manazarci daga Amurka, James Freeman Clarke, ya taɓa bayyana bambanci tsakanin ɗan siyasa da kuma jagora na gaskiya inda ya ce: “ɗan siyasa yana tunanin zaɓe mai zuwa, amma jagora na gaskiya yana tunanin makomar al’umma ta nan gaba.” Wannan magana na nuna cewa shugabanci nagari yana bukatar hangen nesa wanda ya wuce muradan siyasa na lokaci-lokaci.

Haka kuma, masana harkokin gudanar da gwamnati suna bayyana cewa muradun jama’a su ne ginshiƙin dimokuraɗiyya. A mahangar ilimin gudanar da gwamnati, muradun jama’a wata manufa ce ta bai-daya wadda ta fi duk wani muradi na mutum ko na jam’iyya girma, kuma ita ce ya kamata ta zama jagora ga duk wanda aka dora wa nauyin shugabanci. Lokacin da shugabanni suka fifita muradun al’umma sama da siyasa, hakan yana ƙarfafa cibiyoyin gwamnati tare da ƙara amincewar jama’a.

Tarihin siyasar Kano ma ya nuna cewa shugabanni masu tasiri sun kasance waɗanda suka fahimci cewa shugabanci na bukatar jajircewa da cikakken kulawa da harkokin gwamnati. Tun daga zamanin fitaccen ɗan gwagwarmayar siyasa Aminu Kano har zuwa wannan lokaci karkashin jagorancin Gwamna Abba Kabir Yusuf, abin da ake fata daga shugabanni bai canza ba: hidimar jama’a dole ne ta kasance a gaba da duk wani abu da ya shafi sauƙin kai ko siyasar bangaranci.

A wannan bagire, rashin halartar mataimakin gwamna a irin wannan muhimmin taro ya dace ya zama abin tunani. Ba domin zargi ko kushe ba, sai domin a ƙarfafa ƙa’idojin da ake sa ran duk masu rike da mukaman gwamnati za su bi. Jama’a na da hakkin su yi fatan ganin shugabanninsu suna taka rawar gani a wuraren da ake yanke shawarwarin da za su tsara makomarsu.

Yayin da Jihar Kano ke ci gaba da kokarin bunƙasa fannoni da dama na rayuwar al’umma, hadin kai da cikakken aiki a tsakanin shugabannin bangaren zartarwa na da matukar muhimmanci. Nauyin da ke kan shugabanni babba ne, kuma al’ummar jihar na sa ran duk wanda aka bai wa amanar shugabanci zai kasance cikin sahun gaba wajen gudanar da aikin gwamnati.

A karshe, muƙamin gwamnati ba wai wata dama ce ta iko kawai ba, har ila yau wata amana ce ta hidima. Al’ummar Kano na da hakkin su ga shugabanci wanda a kowane lokaci zai nuna cewa harkokin gwamnati da muradun jama’a su ne abin da ya kamata su zo a gaba da komai.

For Enquires, advertisement, announcement, jingles or publication services please call 08036614747